Powództwo opozycyjne dłużnika

Powództwa przeciwegzekucyjne stanowią merytoryczny
środek obrony przeciwko niezgodnej z prawem, zarówno co do samej zasadności,
jak i dopuszczalności, egzekucji. Ich podstawą jest zasadność i wymagalność
obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym. Ustawa przewiduje dwa powództwa
przeciwegzekucyjne – opozycyjne, które przysługuje dłużnikowi (art. 840 k.p.c.) oraz ekscydencyjne (interwencyjne), które przysługuje osobie trzeciej
(art. 841 k.p.c.). W niniejszym artykule chciałbym skupić się na powództwie
opozycyjnym, albowiem zdarza się, że do punktu poradnictwa obywatelskiego,
przychodzą osoby, które dopiero w momencie otrzymania zawiadomienia od
komornika sądowego dowiadują się, iż stały się dłużnikami podczas, gdy zdaniem beneficjentów
zobowiązanie to zostało już dawno spełnione a tym samym nie powinno być
egzekwowane. Sytuacja taka może mieć miejsce, chociażby wtedy, gdy po powstaniu
tytułu wykonawczego zasądzającego alimenty od zobowiązanego na rzecz
uprawnionego bądź uprawnionych strony dochodzą do porozumienia i nadal prowadzą
wspólne gospodarstwo domowe, zobowiązany zaś łoży na utrzymanie małoletnich. A
zatem po powstaniu tytułu wykonawczego mogą zaistnieć  zdarzenia, wobec których dojdzie do wygaśnięcia
obowiązku spełnienia świadczeń wynikających z tytułu wykonawczego za okres
faktycznego łożenia na utrzymanie małoletnich dzieci stron. Skoro zatem zobowiązany
przez ten okres partycypował w kosztach utrzymania uprawnionych do alimentów to
wykonał zobowiązanie przez spełnienie świadczenia a zatem zobowiązanie wygasło.
Wielokrotnie zdarza się, iż kwoty, które zobowiązany przeznacza na uzasadnione
potrzeby uprawnionych przekraczają zasądzone alimenty.

W tym
miejscu warto przytoczyć treść art. art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. zgodnie, z
którym dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego
wykonalności w całości lub w części, jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego
nastąpiło zdarzenia wskutek, którego zobowiązanie wygasło albo nie może być
egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo
także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, na zarzucie
spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było z mocy
ustawy niedopuszczalne, a także na zarzucie potrącenia.

Oczywistym,
jest że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie będzie miało
postępowanie dowodowe prowadzone przez sąd orzekający.

Wnosząc
powództwo przeciwegzekucyjne należy również mieć na uwadze, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu
Najwyższego – wyrażonym przykładowo w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia
30.05.2014 r. w sprawie III CSK 679/13 – powództwo przeciwegzekucyjne
skierowane na pozbawienie lub ograniczenie wykonalności
tytułu wykonawczego może być skutecznie wniesione tylko pod warunkiem,
że istnieje potencjalna możliwość wykonania
tytułu wykonawczego w całości lub w określonej jego części. Dłużnik traci
możliwość wytoczenia powództwa opozycyjnego z chwilą wyegzekwowania świadczenia
objętego tytułem wykonawczym w całości lub w określonej części w odniesieniu do
już wyegzekwowanego świadczenia. Powództwo to jest więc niedopuszczalne w
części, w której wykonalność tytułu wykonawczego wygasła na skutek jego
zrealizowania.

Należy również
wyjaśnić, że  twierdzenia dotyczące merytorycznej
wadliwości rozstrzygnięcia będącą podstawą kwestionowanego tytułu wykonawczego
nie mogą służyć za podstawę powództwa opozycyjnego (por. wyrok SA w Szczecinie z
05.07.2017 r., I ACa 110/17). Powództwo opozycyjne polega na kwestionowaniu
wykonalności w całości lub w części tytułu wykonawczego albo jego ograniczenia.
Jego istotą jest wykazanie, że sam tytuł wykonawczy nie odpowiada istotnemu i
rzeczywistemu stanowi rzeczy.

Niniejsze
powództwo przeciwegzekucyjne wytacza się przed sąd rzeczowo właściwy, w którego
okręgu prowadzi się egzekucję.

Adwokat Kinga
Janus