Upadłość konsumencka – krótki opis instytucji
W dzisiejszych czasach wiele osób znajduje się bardzo trudnej sytuacji
finansowej. Wiele z nich, rozważa wszczęcie procedury mającej na celu ogłoszenie
upadłości konsumenckiej. Powyższe może być jedyną deską ratunku, lecz nieprawidłowo
zastosowane może spowodować powstanie po stronie dłużnika jeszcze większych kłopotów.
Co
to jest upadłość konsumencka?
Upadłość
konsumencka jest postępowaniem sądowym przewidzianym dla konsumentów (osób fizycznych nieprowadzących działalności
gospodarczej), którzy
stali się niewypłacalni. Niewypłacalność to stan, w którym dłużnik nie jest w stanie wykonywać swoich
wymagalnych zobowiązań pieniężnych, np.: nie posiada środków pieniężnych na spłatę
zaciągniętych zobowiązań jak również zakup środków niezbędnych do codziennego użytku.
Konsekwencje
ogłoszenia upadłości
Decydując
się na ogłoszenie upadłości konsumenckiej należy mieć świadomość jakie
konsekwencje niesie za sobą takie działanie. Jeżeli sąd ogłosi upadłość należy
pamiętać o najistotniejszych z nich:
- upadły
jest zobowiązany wskazać i wydać syndykowi cały posiadany przez siebie majątek,
wszelką dokumentację dotyczącą majątku i rozliczeń oraz korespondencję – brak
spełnienia powyższego warunku powoduje umorzenie postępowania przez sąd, co
uniemożliwi konsumentowi skorzystanie z możliwości oddłużenia, - ogłoszenie
upadłości powoduje, iż cały majątek konsumenta staje się „masą upadłości”, która
zarządzana jest przez wyznaczonego przez sąd syndyka – powoduje to, że
konsument nie może swobodnie rozporządzać swoim majątkiem (np.: sprzedać samochodu,
przenieść na inny podmiot prawa własności nieruchomości), - masę upadłości
stanowi również wynagrodzenie za pracę upadłego w części niepodlegającej zajęciu
na podstawie odrębnych przepisów, - po ogłoszeniu
upadłości syndyk przystępuje do sporządzenia inwentaryzacji majątku masy upadłości,
a następnie przystępuje do sprzedaży majątku upadłego konsumenta – za wyjątkiem
przedmiotów pierwszej potrzeby – wyłączonych spod egzekucji, - ogłoszenie
upadłości powoduje natychmiastową wymagalność zobowiązań (zarówno pieniężnych,
jak i niepieniężnych), - ogłoszenie
upadłości wstrzymuje postępowania sądowe i egzekucyjne prowadzone przeciwko
konsumentowi, - po ogłoszeniu
upadłości do toczących się postępowań będzie mógł wstąpić syndyk, który będzie
reprezentował konsumenta oraz jego interesy, - wraz z
ogłoszeniem upadłości, konsument będzie mógł zawierać tylko drobne umowy życia
codziennego (zakupy żywności, itp.), które pokrywane będą przez upadłego ze środków,
które nie podlegały zajęciu przez syndyka, - po ogłoszeniu
upadłości działania podejmowane przez konsumenta mogą mieć wpływ na decyzję, sądu
– np. zawarcie umowy darowizny nieruchomości, która wchodzi w skład masy upadłości,
co może doprowadzić do umorzenia postępowania upadłościowego i braku szansy na
oddłużenie.
Kto
może złożyć wniosek?
Postępowanie
upadłościowe wszczynane jest na wniosek konsumenta. Postępowania nie może także
prowadzić sąd z urzędu. Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej może złożyć
tylko osoba fizyczna, która:
- nie
prowadzi działalności gospodarczej lub, - przestała
być wspólnikiem osobowej spółki handlowej jeżeli od dnia wykreślenia z właściwego
rejestru upłynął rok.
W
jakich sytuacjach sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości?
Wnioskodawca
składając wniosek, musi liczyć się z obowiązkiem dochowania wszelkich aktów staranności.
Ocena uczciwości ekonomicznej konsumenta i tego, czy może skorzystać z upadłości
konsumenckiej dokonywana jest na pierwszym etapie przez sąd. Sąd dokonujący
oceny wniosku będzie badał, na podstawie oświadczeń konsumenta i dokumentów czy
nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość złożenia wniosku. Spełnienie którejkolwiek
z negatywnych przesłanej spowoduje oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
Sporządzając wniosek należy zadbać o rzetelne uzasadnienie, że względem
konsumenta nie zachodzi żadna z tych okoliczności.
Sąd
oddali wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenta, jeżeli:
- w
stosunku do konsumenta prowadzono już konsumenckie postępowanie upadłościowe,
ale zostało ono umorzone z innych przyczyn niż na wniosek konsumenta (np.: w trakcie
wcześniejszego postępowania konsument zataił istotne informacje), - w
stosunku do konsumenta we wcześniejszym konsumenckim postępowaniu upadłościowym
uchylono plan spłaty, - konsument
doprowadził do swojej niewypłacalności albo istotnie zwiększył jej stopień umyślnie
lub w skutek rażącego niedbalstwa, - konsument
miał obowiązek złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości jako przedsiębiorca, a
tego nie uczynił, - konsument
podał we wniosku nieprawdziwe lub niezupełne dane, - czynność
prawna konsumenta została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem
wierzycieli, - w
okresie 10 lat przed dniem złożenia wniosku, względem konsumenta toczyło się już
konsumenckie, - postępowanie
upadłościowe, które zakończyło się całościowym lub częściowym oddłużeniem.
W wyjątkowych
okolicznościach, uzasadnionych względami słuszności i zasadami współżycia społecznego (np.: ciężka choroba, śmierć osoby, która
utrzymywała – dostarczała środków do życia konsumentowi, który sam nie jest w
stanie podjąć zatrudnienia), sąd może pominąć fakt zajścia negatywnych przesłanek
i ogłosić upadłość konsumenta. Należy pamiętać, że te wyjątkowe sytuacje
powinny być jasno i rzetelnie przedstawione oraz potwierdzone niebudzącymi
jakichkolwiek wątpliwości dowodami.
Jaką
rolę odgrywa syndyk?
Syndyk zajmuje się takim zarządzaniem majątkiem upadłego, by jak najszybciej upłynnić składniki majątkowe posiadające wartość, tak aby zaspokoić wierzycieli. Warunkiem koniecznym jest pełna współpraca upadłego z syndykiem. Nie można przed nim ukrywać żadnych składników majątku jak również wynagrodzenia.
Radca Prawny Grzegorz Kabała