Prawo pierwokupu

Prawo pierwokupu
jest to zastrzeżenie pierwszeństwa do zakupu określonej rzeczy, na wypadek,
gdyby druga strona sprzedała tę rzecz innej osobie. Oczywiście sprzedający
może sprzedać oznaczoną
rzecz innej osobie, ale tylko pod warunkiem, że uprawniony do pierwokupu nie
wykona swojego prawa. Ponadto, osoba na której rzecz zostało ustanowione prawo
pierwokupu powinna być w takim przypadku natychmiast powiadomiona. Wszelkie
postanowienia umowy z inną osobą niż osoba uprawniona do skorzystania z prawa
pierwokupu, których celem jest udaremnienie prawa pierwokupu, są względem
uprawnionego bezskuteczne.

Prawo pierwokupu
wykonuje się przez oświadczenie złożone zobowiązanemu. Jeżeli zawarcie umowy
sprzedaży rzeczy wymaga odpowiedniej formy, np. formy aktu notarialnego,
oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu powinno być złożone w tej samej
formie.

Z nieruchomościami jest inaczej. W
przypadku skorzystania z prawa pierwokupu do sprzedaży nieruchomości trzeba pamiętać
przede wszystkim o formie oświadczenia. Tutaj konieczna jest forma aktu
notarialnego ponieważ umowa przeniesienie własności nieruchomości sporządzana
jest w formie notarialnej. Poza tym prawo pierwokupu wykonuje się w ciągu
miesiąca od otrzymania zawiadomienia o sprzedaży. Co do innych rzeczy termin
ten wynosi tydzień. Strony mogą zastrzec inny terminy.

Celem prawa
pierwokupu jest zabezpieczenie i zagwarantowanie pierwszeństwa sprzedaży
określonej rzeczy i określonej osobie. Potocznie ujmując można uznać, że jest
to pewnego rodzaju rezerwacja. Jeżeli więc sprzedający dokona sprzedaży osobie
trzeciej bezwarunkowo albo nie dochowa obowiązku poinformowania o takim
zamiarze osoby uprawnionej jest odpowiedzialny za powstałą szkodę. To samo dotyczy
sytuacji, gdy sprzedawca przekaże niezgodne z rzeczywistością istotne
postanowienia umowy sprzedaży.

Jeżeli prawo
pierwokupu przysługuje z mocy ustawy Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu
terytorialnego, współwłaścicielowi albo dzierżawcy, sprzedaż dokonana
bezwarunkowo jest nieważna.

Niekiedy
uprawnionych do prawa pierwokupu jest kilka osób. Może się zdarzyć, że niektóre
osoby rozmyślą się, nie będą chciały skorzystać ze swojego uprawnienia. Wówczas
pozostałe osoby mogą wykonać je w całości.

Co istotne, jeżeli uprawniony do prawa pierwokupu chce skorzystać ze swojego prawa, a sprzedający już zawarł umowę z inną osobą, to niezmiernie ważna dla niego będzie treść umowy zawartej między tymi podmiotami. Umowa pozostanie bowiem bez zmian. Oznacza to, że osoba wykonująca prawo pierwokupu związana będzie umową sprzedaży o takiej samej treści, co umowa pomiędzy sprzedającym a osoba trzecią -nieuprawnioną.

Radca prawny

Stanisław Proszak