Zasiedzenie

Zasiedzenie jest
instytucją prawa rzeczowego. Istota zasiedzenia polega na możliwości nabycia
własności rzeczy (nieruchomości lub rzeczy ruchomej) przez osobę nie będącą jej
właścicielem, na skutek upływu odpowiedniego okresu czasu i jednoczesnego braku
zainteresowania tą właśnie rzeczą ze strony jej właściciela.

Zasiedzenie
zostało uregulowanie w art. 172 – 176 Kodeksu Cywilnego (dalej: k.c.).

Wyróżniamy dwie
postacie zasiedzenia:

• zasiedzenie nieruchomości

oraz:

• zasiedzenie rzeczy ruchomej

Zasiedzenie
nieruchomości uregulowane jest w art. 172 k.c. Zgodnie z brzmieniem tego
przepisu samoistny posiadacz nieruchomości, nie będący jej właścicielem, może
nabyć własność tej nieruchomości, jeżeli posiada ją nieprzerwanie przez okres
co najmniej 20 lat, chyba, że uzyskał posiadanie w złej wierze. W przypadku,
gdy posiadacz uzyskał posiadanie w złej wierze do zasiedzenia konieczny
jest upływ 30 lat.

Aby doszło do
skutecznego zasiedzenia nieruchomości, muszą być spełnione łącznie
następujące warunki:

• posiadacz nie jest właścicielem nieruchomości,
• posiadanie ma charakter samoistny,
• posiadanie nieruchomości ma charakter
  nieprzerwany,
• posiadanie trwa przez okres 20 lat (dobra wiara)
  lub 30 lat (zła wiara).

Szczególną
modyfikację terminu zasiedzenia wprowadza art. 173 k.c.. Według tego przepisu,
jeżeli właścicielem nieruchomości jest małoletni, zasiedzenie nie może skończyć
się wcześniej niż z upływem lat 2 od uzyskania pełnoletności przez
właściciela.

Upływ 20 bądź 30
lat dla zasiedzenia nieruchomości to bardzo długi okres, dlatego też
ustawodawca przewidział możliwość doliczenia do czasu nieprzerwanego
posiadania, okresu posiadania poprzednika prawnego. W tym miejscu wskazać
należy, przykładowo, że kiedy dana nieruchomość jest zasiadywana np. przez
ojca, który zmarł przed upływem 20 lub 30 lat, czas przez który posiadał on
nieruchomość może być zaliczony na poczet okresu posiadania przez jego
następców prawnych. Zgodnie z brzmieniem art. 176 k.c., jeżeli podczas biegu
zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć
do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swojego poprzednika. Jeżeli
jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze,
czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie
z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat 30.

Zasiedzenie rzeczy ruchomej uregulowano w art.
174 k.c. Zasiedzenie rzeczy ruchomej jest możliwe po upływie 3 lat, jeżeli
posiadacz tej rzeczy przez cały okres posiadał ją nieprzerwanie, będąc
posiadaczem samoistnym w dobrej wierze. Dobra wiara musi trwać przez cały ten
trzyletni okres. Wynika z tego jednoznacznie, że jeśli w trakcie okresu
zasiadywania rzeczy ruchomej pojawi się zła wiara po stronie osoby
zasiadującej, to zasiedzenie takiej rzeczy ruchomej nie nastąpi w ogóle.
Pojawienie się złej wiary po upływie 3 lat, a więc po nabyciu prawa własności
rzeczy nie ma żadnego znaczenia z prawnego punktu widzenia, gdyż zasiedzenie
następuje z mocy prawa, zaś ewentualny wyrok sądu stwierdzający fakt
zasiedzenia, ma charakter deklaratoryjny (potwierdzający).

Na zakończenie wskazać należy jeszcze tylko, że
przez zasiedzenie nie da się nabyć rzeczy ruchomej, wpisanej do Krajowego
Rejestru Utraconych Dóbr Kultury.

Adwokat Paweł Przybyło