ZMIANY W KOSZTACH SĄDOWYCH W POSTĘPOWANIU CYWILNYM WPROWADZONE USTAWĄ NOWELIZUJĄCĄ Z DNIA 4 LIPCA 2019 R. O ZMIANIE USTAWY – KODEKS POSTĘPOWANIA CYWILNEGO ORAZ NIEKTÓRYCH INNYCH USTAW – UWAGI PRAKTYCZNE

Ustawą nowelizującą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych
ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1469) zostały wprowadzone istotne zmiany m.in.
w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach
sądowych w postępowaniu sądowym cywilnym (Dz.U. z 2005 r. nr 167 poz. 1398 z
późn. zm.). Prawidłowe stosowanie przepisów dotyczących kosztów sądowych oraz
znajomość aktualnie obowiązujących w tym zakresie przepisów warunkuje możliwość
dochodzenia roszczeń w procesie, skuteczność obrony swoich praw przez pozwanych
jak również rozpoznawanie i załatwianie spraw z zakresu prawa cywilnego i
prawa rodzinnego przez wnioskodawców i uczestników postępowania sądowego
nieprocesowego. Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie najbardziej
istotnych zmian z punktu widzenia beneficjentów nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego
poradnictwa obywatelskiego.

Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 i 17 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania
cywilnego oraz niektórych innych ustaw nowelizującej przepisy w zakresie
kosztów sądowych w sprawach cywilnych, nowo obowiązujące przepisy co do zasady
weszły w życie z dniem 21 sierpnia 2019 r. Przy czym w sprawach wszczętych
i niezakończonych do dnia 20 sierpnia 2019 r. przepisy ustawy o kosztach sądowych w postępowaniu
sądowym cywilnym w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, stosuje się
wyłącznie do pism i wniosków podlegających opłacie, wnoszonych po dniu wejścia
w życie niniejszej ustawy oraz do wydatków powstałych po dniu wejścia w życie
niniejszej ustawy.

Pierwszą istotną kwestią z punktu widzenia beneficjenta punktów nieodpłatnej
pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego jest wprowadzenie
opłaty stałej (art. 25b ustawy o kosztach
sądowych w postępowaniu sądowym cywilnym) w kwocie 100 złotych pobieranej
od wniosku o doręczenie orzeczenia (w szczególności wyroku, nakazu zapłaty lub
postanowienia) albo zarządzenia z uzasadnieniem zgłoszonego w terminie tygodnia
od dnia ogłoszenia albo doręczenia tego orzeczenia albo zarządzenia. Przy czym
w przypadku wniesienia środka zaskarżenia (w szczególności apelacji, zażalenia,
zarzutów od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym, sprzeciwu od
wyroku zaocznego i skargi na orzeczenie referendarza sądowego) opłatę
uiszczoną od wniosku o doręczenie orzeczenia albo zarządzenia z uzasadnieniem
zalicza się na poczet opłaty od środka zaskarżenia, zaś ewentualna nadwyżka nie
podlega zwrotowi.

Drugą bardzo ważną zmianę wprowadzono w zakresie opłat w sprawach o prawa
majątkowe (art. 13 i 13a ustawy o
kosztach sądowych w postępowaniu sądowym cywilnym). I tak zgodnie z
nowymi przepisami pobiera się od pisma (pozwu) opłatę stałą ustaloną według
wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia wynoszącej: do
500 złotych – w kwocie 30 złotych; ponad 500 złotych do 1500 złotych – w
kwocie 100 złotych; ponad 1500 złotych do 4000 złotych – w kwocie 200 złotych;
ponad 4000 złotych do 7500 złotych – w kwocie 400 złotych; ponad 7500 złotych
do 10 000 złotych – w kwocie 500 złotych; ponad 10 000 złotych do 15 000
złotych – w kwocie 750 złotych; ponad 15 000 złotych do 20 000 złotych – w
kwocie 1000 złotych. Z kolei w sprawach o prawa majątkowe przy wartości
przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia ponad 20 000 złotych
pobiera się od pisma (pozwu) opłatę stosunkową wynoszącą 5% tej wartości, nie
więcej jednak niż 200 000 złotych. Dodatkowo w sprawach o roszczenia wynikające
z czynności bankowych od strony będącej konsumentem lub osobą fizyczną
prowadzącą gospodarstwo rodzinne przy wartości przedmiotu sporu lub wartości
przedmiotu zaskarżenia wynoszącej ponad 20 000 złotych została wprowadzona opłata
stała w kwocie 1000 złotych.

Natomiast została nadal utrzymana w mocy wysokość opłat stałych za stwierdzenie nabycia własności
nieruchomości przez zasiedzenie w wysokości 2.000 złotych (art. 40 ustawy
o kosztach sądowych w postępowaniu
sądowym cywilnym) oraz od
pozwu o rozwód i od pozwu o separację w kwocie po 600 złotych (art. 26 sut. 1
pkt 1 i 2 ustawy o kosztach
sądowych w postępowaniu sądowym cywilnym), a także od skargi na czynności komornika w kwocie 50 zł (art.
25 ust. 1 ustawy o kosztach
sądowych w postępowaniu sądowym cywilnym). W przypadku zaś wniosku o stwierdzenie
nabycia spadku opłata stała uległa podwojeniu z dotychczasowej kwoty 50 zł do nowej
kwoty 100 zł (art. 49 ust.1 pkt.1 ustawy o
kosztach sądowych w postępowaniu sądowym cywilnym).

Na zakończenie należy wskazać, iż konsekwencją nie uiszczenia należnej
opłaty, jest nie podjęcie przez Sąd wnioskowanej przez stronę bądź uczestnika czynności
(art.
126² § 1
Kodeksu postępowania cywilnego). Szczególnie groźne jest to w sytuacji obowiązku
uiszczania opłaty od pisma wnoszonego w terminach ustawowych (w szczególności
dotyczy to wniosku o uzasadnienie orzeczenia oraz pism zawierających
środki zaskarżenia). W tym przypadku dojść bowiem może do odrzucenia
nieopłaconych pism bez ich merytorycznego rozpoznania przez sąd.

adw. Owidiusz Mazurkiewicz